Updatebeleid Samsung-smartphones: onder de loep of door een roze bril?

Afgelopen mei deed de rechtbank Den Haag uitspraak in de zaak tussen de Consumentenbond en elektronicaconcern Samsung. Aanleiding voor de uitspraak waren de opmerkelijke uitkomsten van een meer algemeen onderzoek van de Consumentenbond naar het updatebeleid van smartphoneproducenten, in het bijzonder van Androidmodellen, in 2015. Hieruit bleek dat een groot deel van de toestellen niet of veel te laat voorzien van de meest recente veiligheidsupdate van Android. Reden voor de Consumentenbond om te vrezen voor de gebruiksveiligheid van de toestellen voor de consument.[1] De bond richtte haar pijlen op de marktleider in Android-telefoons, en vorderde in deze zaak een tweetal dingen: een verklaring voor recht van onrechtmatig handelen door Samsung en een bevel tot anders handelen.

Het onrechtmatig handelen is volgens de bond tweedelig. Enerzijds worden de smartphones korter dan hun normale levensduur voorzien van Android updates. Anderzijds zou de informatieverschaffing over dit feit en de gevolgen hiervan voor de veiligheid van het gebruik van deze smartphones gebrekkig zijn.

De consument mag volgens de online geplaatste pleitnota van de bond binnen de levensduur van minimaal 2,26 jaar updates verwachten. Een gebrek hieraan levert niet alleen non-conformiteit van het product op, maar ook een oneerlijke handelspraktijk en een schending van de zorgplicht met het oog op gebruiksveiligheid.[2] Uit de uitspraak blijkt echter dat updates ouder dan de nieuwste of één na nieuwste op dit moment niet bewezen een reëel veiligheidsrisico oplevert voor de consument, mede omdat er op dit moment geen gevallen bekend zijn misbruik van lekken en kwetsbaarheden in het Samsung besturingssysteem. Daarnaast meent de rechtbank dat de Consumentenbond niet goed weet uit te leggen en onderbouwen dat de door hen genoemde termijn van drie maanden een redelijke en realistische doorlooptijd voor updates is. Samsung wijst in haar verweer tegen de genoemde termijn onder andere op de complexiteit van de samenwerking met meerdere partijen, en als belangrijkste Google als de producent van Android. Gevolg hiervan is dat niet vast is komen te staan dat Samsung te traag is met updaten en upgraden, of dit onrechtmatig achterwege laat. De rechtbank acht niet bewezen dat Samsung te weinig doet om de veiligheidsrisico’s tegen te gaan.[3]

Hierbij komt dat de Consumentenbond het vermeende gebrek aan informatieverschaffing van Samsung als een misleidende omissie ziet, en daarmee als oneerlijke handelspraktijk. De rechtbank volgt de bond hierin niet. De huidige website van Samsung, gewijzigd in de periode tussen dagvaarding en vonnis, bevat op dit moment onder andere een waarschuwende banner en meerdere pagina’s met toereikende informatie. De informatie is afdoende toegankelijk voor de gemiddelde consument, die ook enige onderzoeksplicht heeft, aldus de rechtbank.[4]

De zaak heeft duidelijk niet de uitkomst gekend die de Consumentenbond voor ogen had. Vooral teleurstellend is volgens directeur Bart Combée de mogelijkheid die er blijkbaar is voor smartphoneproducenten om dubieus updatebeleid rechtens succesvol te wijten aan “een veelheid aan modellen en technische en economische afwegingen”.[5] Dit creëert mogelijk een nonchalantere houding van fabrikanten in vergelijkbare positie tegenover hun updatebeleid. Een en ander neemt natuurlijk niet weg dat de producent zelf ook gebaat is bij een deugdelijk updatebeleid. Het feit dat er nog geen bekende gevallen zijn van serieuze lekken of kwetsbaarheden zal geen toeval zijn.

Echter ziet men ook de positieve impact van de juridische procedure. Vooral de wijziging van de website tussen dagvaarding en uitspraak is een grote vooruitgang, aldus Combée. Hoe vaak en wanneer welke toestellen updates ontvangen is informatie die eerder pas na veel zoekwerk ergens in een uithoek van de website te vinden was.[6] Daarnaast zijn er door Tweede Kamerlid Mahir Alkaya na de uitspraak Kamervragen gesteld. De aangekaarte problematiek blijkt ook bij de wetgever in beeld. Staatssecretaris Keijzer verwijst in haar antwoorden naar lopende onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Raad over een nieuwe richtlijn. Het voorstel hiervoor betreft de verplichting om veiligheidsupdates te blijven verstrekken, tenzij de consument uitdrukkelijk is gewezen op en heeft ingestemd met een afwijkend beleid. Algemene voorwaarden zijn daarin niet genoeg.[7]

 

 

 

[1] De Consumentenbond, ‘Android smartphones snel verouderd’, 2 juli 2015, consumentenbond.nl.
[2] A. Alberdingk & S.C. van Velze, ‘Pleitnotities 26 maart 2018 De Consumentenbond / Samsung’, consumentenbond.nl.
[3] Rb. Den Haag (Team handel) 30 mei 2018, ECLI:NL:RBDHA:2018:6310, r.o. 4.9-4.16.
[4] Rb. Den Haag (Team handel) 30 mei 2018, ECLI:NL:RBDHA:2018:6310, r.o. 4.20.
[5] G. Spierenburg, ‘Teleurstellende uitspraak in rechtszaak tegen Samsung’, 30 mei 2018, consumentenbond.nl.
[6] G. Spierenburg, ‘Teleurstellende uitspraak in rechtszaak tegen Samsung’, 30 mei 2018, consumentenbond.nl.
[7] Brief van Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 28 juni 2018, DGETM-MC / 18131465.