Sinds 27 september 2020 moeten de Ultimate Beneficial Owners (hierna: UBO) van een onderneming geregistreerd worden bij de Kamer van Koophandel. Deze wetgeving is tot stand gekomen door de implementatie van de vierde anti-witwasrichtijn, waarbij de plicht tot het hebben van een register voor ieder land in de Europese Unie bestaat.1RICHTLIJN (EU) 2015/849 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie. Het doel van de richtlijn is het voorkomen van witwassen van geld en de financiering van terrorisme, oftewel het tegengaan van financieel-economische criminaliteit. Het registreren van de UBO helpt hierbij zodat direct duidelijk is welk persoon het uiteindelijk voor het zeggen heeft in de onderneming. 

De verwachting is dat meer dan 1,6 miljoen bestaande organisaties in Nederland hun UBO’s moeten inschrijven, zij moeten dit doen binnen achttien maanden. Voor nieuw op te richten rechtspersonen geldt dat zij niet rechtsgeldig kunnen worden opgericht zonder het doorgeven van de UBO aan de Kamer van Koophandel. De registratie van de UBO vindt plaats in het Handelsregister. 

De UBO is volgens de wet: “de natuurlijke persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft over een cliënt, dan wel de natuurlijke persoon voor wiens rekening een transactie of activiteit wordt verricht”.2Artikel 1 lid 1 Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Als eigenaar moet men minstens 25% van de aandelen houden, dit kan zowel direct als indirect zijn. Het indirect houden van de aandelen kan door het houden van de aandelen middels een andere rechtspersoon. Onder het houden van aandelen vallen zowel reguliere aandelen, maar ook stemrechten en/of toonderaandelen. Het houden van zeggenschap betekent dat de natuurlijke persoon feitelijke zeggenschap heeft over de entiteit. Iedere juridische entiteit kent specifieke criteria wanneer er sprake is van een UBO, vanwege de lengte van dit blog is het onmogelijk om op iedere variant in te gaan. 

Daarnaast is het mogelijk dat in sommige situaties een pseudo-UBO moet worden aangewezen. Dit moet plaatsvinden wanneer de reguliere UBO niet kan worden aangewezen omdat het niet duidelijk is wie dat is of wanneer er twijfel bestaat over de UBO. Iedere organisatie moet namelijk minstens één UBO hebben. De pseudo-UBO is het hoger leidinggevend personeel, een bestuurder zoals bedoeld in artikel 9 Burgerlijk Wetboek 2 of iedere vennoot bij personenvennootschappen. 

De verplichting tot registratie bestaat voor:

  • niet-beursgenoteerde besloten en naamloze vennootschappen
  • stichtingen
  • onderlinge waarborgmaatschappijen
  • coöperaties
  • personenvennootschappen: maatschappen, vennootschappen onder firma en commanditaire vennootschappen
  • rederijen
  • Europese naamloze vennootschappen (SE) 3Blijkens art. 3 lid 2 Uitvoeringsbesluit Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme 2018.
  • Europese coöperatieve vennootschappen (SCE) 4Blijkens art. 3 lid 2 Uitvoeringsbesluit Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme 2018.
  • Europese economische samenwerkingsverbanden die volgens hun statuten hun zetel in Nederland hebben (EESV)5Kamer van Koophandel, Het UBO-register, 27 september 2020, te vinden op: www.kvk.nl (laatst geraadpleegd op 12 oktober 2020).
  • kerkgenootschappen
  • verenigingen:
    • met volledige rechtsbevoegdheid
    • met beperkte rechtsbevoegdheid maar met onderneming

De verplichting bestaat uitdrukkelijk niet voor:

  • eenmanszaken
  • beursgenoteerde besloten en naamloze vennootschappen en haar 100% dochters
  • verenigingen van eigenaren
  • rechtspersonen in oprichting
  • verenigingen met beperkte rechtsbevoegdheid die geen onderneming drijven
  • publiekrechtelijke rechtspersonen
  • overige privaatrechtelijke rechtspersonen, waaronder historische rechtspersonen (zoals gilden en hofjes) 6Kamer van Koophandel, Het UBO-register, 27 september 2020, te vinden op: www.kvk.nl (laatst geraadpleegd op 12 oktober 2020).
  • buitenlandse rechtspersonen die een vestiging in Nederland hebben maar in een ander land zijn opgericht, zoals de Engelse Limited of de Duitse GmbH.

Met het doorgeven van de UBO aan de Kamer van Koophandel worden verschillende gegevens doorgegeven. Een deel van de gegevens is openbaar, na het bestellen van een uittreksel voor € 2,50 is het voor iedereen mogelijk om de UBO van een organisatie te zien. Om de veiligheid te waarborgen van de UBO’s wordt geregistreerd wie de gegevens opvraagt, maar deze informatie is slechts toegankelijk in het geval van calamiteiten zoals kidnapping. Een andere waarborg is dat men enkel per juridische entiteit kan bekijken wie de UBO is, de mogelijkheid bestaat niet om op een natuurlijk persoon te zoeken. De gegevens die openbaar zijn betreft: voor- en achternaam, geboortemaand en -jaar, nationaliteit, woonland en de aard en omvang van het belang. De omvang van het belang wordt weergegeven in bandbreedtes van 25%-50%, 50%-75% en 75% en meer. Afscherming van de gegevens is enkel mogelijk bij minderjarigen, onder curatele of onderbewindstelling en een zeer limitatieve lijst (kort gezegd bij het ontvangen van politiebescherming). De gegevens die niet openbaar zijn betreft: Burgerservicenummer of buitenlands fiscaal identificatienummer, geboortedag, geboorteland- en plaats, woonadres, afschriften van identificatiedocument en afschriften van documenten waaruit de aard en de omvang van het belang blijkt. Deze gegevens zijn enkel inzichtelijk voor bepaalde instellingen, zoals het Openbaar Ministerie, de politie, de Belastingdienst en de Financiële Inlichtingen Eenheid. 

Veel juridische entiteiten moeten vóór 27 maart 2022 de UBO aan de Kamer van Koophandel hebben doorgegeven. De wetgever heeft sterke sancties gekoppeld aan het niet-doen van deze opgave. Gebeurt dit niet dan riskeert men een dwangsom, een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren, een taakstraf of een geldboete in de vierde categorie (€ 21.750,-).7 A.B.D. Kootstra, De impact van het UBO-register op de praktijk, WPNR (7293) 2020, p. 556-568. Ook kleinere organisaties zoals studieverenigingen zullen een UBO moeten vaststellen en registreren. Is het S.G.O.R. al bezig met het vaststellen wie de UBO binnen de vereniging is?

Referenties   [ + ]

1. RICHTLIJN (EU) 2015/849 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie.
2. Artikel 1 lid 1 Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.
3, 4. Blijkens art. 3 lid 2 Uitvoeringsbesluit Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme 2018.
5, 6. Kamer van Koophandel, Het UBO-register, 27 september 2020, te vinden op: www.kvk.nl (laatst geraadpleegd op 12 oktober 2020).
7.  A.B.D. Kootstra, De impact van het UBO-register op de praktijk, WPNR (7293) 2020, p. 556-568.